ШҚО бойынша Кедендік бақылау департаменті аясында Республикалық «Кеден – бизнеспен ашық диалог» ақпараттық-түсіндіру акциясы шеңберінде ҚР ҚМ Кедендік бақылау комитеті төрағасы Мажит Есенбаевтың, Шығыс Қазақстан облысы әкімі Б.М.Сапарбаевтың және Комитеттің құрылымдық бөлімшелері жетекшілерінің Шығыс Қазақстан және Павлодар облысы сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларымен қызметтік кездесуі өтті. Кездесудің басты мақсаты – бизнес өкілдерін кеден органдарының кедендік әкімшілендіруді жетілдіру, екі жақты әріптестікті нығайту және тауарларға кедендік тазарту мен кедендік бақылауды жүзеге асыруды оңтайландыру бойынша атқарып жатқан қызметі туралы ақпараттандыруды жандандыру болып табылады. Қазіргі уақытта Бірыңғай экономикалық кеңістік шекарасы арқылы тасымалданатын тауарларға кедендік әкімшілендіруді жүзеге асыруда келесі көкейкесті мәселелер орын алуда: - БЭК аумағына әкелінетін тауарларды жалған декларациялау; - Кедендік шекара арқылы тауарлар тасымалы жылдамдығының төмендігі; - Шекарадағы кедендік әкімшілендіру ресімдерінің ашық еместігі - Делдалдардың көлеңкелі бизнесі. - Шекара жанындағы аймақтарда экономикалық қылмыс топтарының болуы. Аталмыш жағдайлар мемлекет бюджетіне кедендік төлемдер мен салықтардың жеткіліксіз түсіміне әкеліп соғады. Жоғарыда көрсетілген мәселелерді шешуде Комитет келесі шараларды жүзеге асырады: 1. Шекарадағы өткізу пунктеріндегі бақылау органдары талап ететін рұқсат қағаздарын және бақылау органдарын қысқарту. 2. Жанама салықтарды (ҚҚС, акциздер) әкімшілендіру құзыретін салық органдарына беру. 3. Қазақстан кеден әкімшіліктері және шетел мемлекеттері, сондай-ақ, кеден және бизнес арасында тасымалданатын тауарлар туралы алдын-ала ақпарат алмасуды қамтамасыз ету. 4. Кедендік ресімдер бойынша мемлекеттік стандарттарды әзірлеу және енгізу. 5. Бизнес үшін тарифтік және тарифтік емес реттеу талаптарын оңтайландыру және ашық ету мақсатында интеграцияланған кеден тарифін әзірлеу. 6. Шекарадағы рәсімдерді жеделдету мақсатында кедендік транзит ресімін қолдану кезінде тәуекелдерді басқару жүйесін автоматтандыру. 7. Кедендік инфрақұрылым жанындағы өкілдер жауапкершілігі шараларын күшейту және олардың ұсынатын қызметтер сапасын жақсарту мақсатында кедендік өкілдер (брокерелр) және уақытша сақтау қоймалары иелеріне қойылатын санаттық талаптарды нақтылау. 8. Кедендік бекеттерді жарақтандырылуы, географиялық орналасуы (ішкі, сыртқы), ресімделетін тауарлар құрылымы бойынша санаттау. 9. Кедендік ресімдерден өтуді оңтайландыру үшін компанияның қызмет түріне байланысты тәуекелдерді азайту шаралары таңдаулылығы дәрежесін анықтау.
Халықаралық сауда-саттықтың қарыштап дамуы жағдайында ел кедені алдында бизнес үшін әлемдік тәртіпке сай қажетті жағдай жасау, кедендік операцияларды оңтайландыру және уақытын қысқарту, тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану жолымен кедендік бақылау тиімділігін арттыру, тауарлар тасымалы, кедендік рәсімдерді қолдану арқылы кедендік тазалау және тауарларды шығаруға қатысты бизнес-үрдістерді толық автоматтандыру және т.б. ШҚО бойынша Кедендік бақылау департаменті қызметі Қазақстан кеден органдары алдына қойылған міндеттерді орындауда межелі нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік беруде. Бюджеттің кіріс бөлігін толтыру бойынша тапсырмаларды орындау мақсатында кедендік құн, тауарларды жіктеу, көлік құралдарының жүктелуі, импорт құрылымы және басқа да ҚХР аумағынан әкелінетін тауарларға қатысты көрсеткіштерге тұрақты түрде мониторинг жүргізіледі. 2012 жылдың қаңтар-наурыз айлары бойынша мемлекет бюджетіне 3,2 млрд. кедендік төлемдер мен салықтар аударылды. 2011 жылдың осыған ұқсас кезеңімен салыстырғанда түсім көлемі 1,4 млрд. теңгеге немесе 75 пайызға артты. Департамент тұрақты түрде контрабандаға қарсы күрес жұмыстарын жүзеге асыруда. Ағымдағы жылы айналымнан 35 млн. теңгеден астам контрабандалық тауарлар тәркіленді. Бекітілген жоспарға сәйкес ШҚО ІІД ЕҚКБ, ШҚО ҰҚКФ бірлесе ШҚО құқық қорғау органдарымен есірткі заттары, психотроптық заттар, прекурсорлардың заңсыз айналымын анықтауға бағытталған шаралар орындалуда. Бірлескен шаралар нәтижесінде ҚР ҚК 259-бабы бойынша 4 қылмыстық іс қозғалды. Тәркіленген есірткі заттарының жалпы салмағы 7 кг. 250,08 гр құрады. Оның ішінде: - героин – 6 370,25 грамм; - марихуана – 879,83 грамм Қазіргі уақытта «Бақты» бірыңғай бақылау-өткізу пунктін (бұдан әрі-ББӨП) қайта құру және «Майқапшағай» ББӨП құрылысы жүзеге асырылуда. Сонымен қатар, қайта қарау кешендері, жолаушылар терминалы, кеден бекеті қызметкерлеріне және басқа бақылау органдарына қажетті бөлмелер, ыңғайлы кіру беріс жолдарының құрылысы жоспарланған. Аталмыш шаралар өз кезегінде «Майқапшағай» және «Бақты» кеден бекеттерінің өткізу қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. «Бақты» ББӨП қайта құру және «Майқапшағай» ББӨП құрылысы аяқталғаннан кейін өткізу пункттері бекітілген халықаралық стандарттарға сәйкес келетін болады. Сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға кәсіпкерлікпен айналысуға жағдай жасау, инвестиция көздерін тарту мақсатында аталған өткізу пункттері қызметі аумағына уақытша сақтау қоймалары құрылысынан басқа қажетті инфрақұрылымның жоқтығынан осы кеден бекеттері жанынан техникалық қызмет көрсету станциялары, жанар-жағар май құю станцияларын салу, кеден өкілдерін, көлік компаниялары өкілдіктерін орналастыру, қонақ үй, тұрақтар, қоғамдық тамақтану орындары құрылысының қажеттігі айқын. «Бақты», «Майқапшағай» кеден бекеттерінде кедендік бақылаудың жоғары технологиялық жабдықтары – Тауарларды жеткізуді бақылаудың автоматтандырылған жүйесі (ТЖБАЖ), Радиациялық бақылаудың автоматтандырылған жүйесі (РБАЖ «Янтарь-1П» және «Янтарь–1А»), Электронды өткізу пункті (ЭӨП), Инспекциялық тексеріп қарау кешені (ИТҚК), «Рапискан» рентген жабдығы орналастырылған. ТЖБАЖ кедендік бақылау нәтижесін арттырып, «жалған транзит» фактілерінің алдын алуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, кедендік бақылаудағы тауарлардың заңсыз түсірілуі және тиелуіне жол бермеуді бақылауда ұстаудың тиімділігін ұлғайтты. Инспекциялық тексеріп қарау кешені (ИТҚК) контрабанданы, мәлімделмеген тауарларды анықтау және жүктердің жүк декларациясына сәйкестігін тексеру мақсатындағы жүк көліктерін тексеріп қараудың қауіпсіз және сенімді жүйесі болып табылады. Қазіргі уақыттағы кеден саласында орын алған күн тәртібіндегі негізгі көкейкесті мәселелерді кеден органдары Облыс басшылығымен және сыртқы экономикалық қызметке қатысушылармен, сонымен қатар, бүгін өткізіліп жатқан «Кеден – бизнеспен ашық диалог» «дөңгелек үстелі» аясында әкімшілік тосқауылдарды азайтуға бағытталған ортақ мәмілеге келіп шешетін болады.